Энзим гэж юу вэ? Бидний бие махбод дахь тэдгээрийн үүрэг

Энзим буюу эсгэгч гэдэг нь бидний биед явагдаж буй химийн бүхий л урвалыг хурдасгадаг тусгай уургууд юм. Энзимийг бие махбодийн “ажилчид” эсвэл "хөдөлгүүр" гэж ойлгож болно; тэдгээр нь байхгүй бол бидний идсэн хоол хүнс шингэхгүй, энергээр хувирахгүй, тэр ч байтугай амьсгалах, зүрх цохилох зэрэг амьдралын анхан шатны үйл явц ч явагдах боломжгүй юм.

Ялангуяа 35 нас гарснаас хойш хүний биеийн байгалийн энзимийн ялгаруулалт аажмаар буурч эхэлдэг нь бодисын солилцоо удааширч, амархан ядрах, жин нэмэх үндсэн шалтгаануудын нэг болдог. Тиймээс энзимийн үйл ажиллагааг хэвийн байлгах нь залуу насаа хадгалах, биеийн жингээ хяналтандаа байлгахын тулд нэн чухал суурь нөхцөл болдог байна.

Бид энзимийг хэрхэн олж авдаг вэ?

Хүний бие өөрөө хоол боловсруулах болон бодисын солилцооны энзимүүдийг үйлдвэрлэдэг хэдий ч энэ нь тодорхой хязгаартай нөөцтэй байдаг. Бид амьд болон түүхий хүнснээс, ялангуяа шинэ жимс, хүнсний ногоо, исгэсэн бүтээгдэхүүнээс гаднаас нь амьд энзим буюу хоол боловсруулах энзимүүдийг өдөр тутамдаа нөхөн авах бүрэн боломжтой.

Жишээлбэл, папайя, хан боргоцой, авокадо, киви зэрэг жимснүүд болон даршилсан байцаа, тараг зэрэг пробиотик баялаг хүнс нь байгалийн энзимээр маш баялаг байдаг. Харин хоолыг хэт өндөр хэмд чанах, хуурах эсвэл боловсруулах явцад хүнсэнд агуулагдах байгалийн энзимүүд бүрэн устаж үгүй болдог тул өдөр тутмын хоол хүнсэндээ түүхий ногоо, жимс болон чанарын өндөр түвшний энзимийн нэмэлт тэжээлийг хослуулан хэрэглэх нь хамгийн зөв арга юм.

Биед энзим дутагдсанаар юу тохиолддог вэ?

Хэрэв таны биед энзим дутагдаж эхэлбэл хамгийн түрүүнд хоол боловсруулах эрхтний үйл ажиллагаа доголдож, идсэн хоол ходоод гэдэсний замд удааширснаар гэдэс дүүрэх, хүнд оргих, цанхайх болон өтгөн хатах зэрэг таагүй шинж тэмдгүүд илэрдэг. Үүнээс гадна энзим дутагдсанаас үүдэн бодисын солилцоо удааширч, өөх тос, нүүрс ус шаардлагатай хэмжээндээ задарч энергээр хувирахгүйгээр биед өөх хэлбэрээр хуримтлагдах нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Мөн өглөө сэрэхэд ядарсан байх, өдрийн турш эрч хүчгүй сульдах, дархлаа сулрах зэрэг нь биед энзим болон шим тэжээлийн дутагдал үүссэнийг тод илтгэх дохионууд байдаг.

Жингээ хасах, барихад энзим ямар ач холбогдолтой вэ?

Жингээ хасах болон тогтвортой барих процест энзим маш шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд учир нь энэ нь бодисын солилцооны хурдыг шууд дэмжиж өгдөг. Хангалттай хэмжээний энзимтэй байснаар бидний идсэн хоол хүнс маш хурдан бөгөөд бүрэн задарч, өөх тос болон хорт бодисууд биед хуримтлагдалгүйгээр гадагшлах урсгал сайжирдаг.

Мөн энзим нь цусан дахь сахарын түвшнийг тогтвортой барихад тусалж, гэнэт чихэр болон гурилан бүтээгдэхүүн идэх хүслийг (cravings) бууруулахад чухал нөлөө үзүүлдэг. Өөрөөр хэлбэл, зөвхөн өлсөж хоолны дэглэм барихаас илүүтэйгээр биеийн энзимийн тэнцвэрийг хадгалж, бодисын солилцоогоо эрчимжүүлснээр илүүдэл жингээ эрүүл аргаар, эргэн таргалалтгүйгээр хасах боломжтой болдог.