Коллаген уухаар шийдсэн хэрнээ саван дээрх "Type I", "Type II", "Type III" гэсэн тэмдэглэгээний өмнө гацаж зогссон уу? Танд яг хэрэгтэй төрлийг 9 минутын дотор тодруулж өгье.
Дэлгүүрийн тавиур дээр коллагений сав бүр өөр өөр зорилготойгоор эгнэсэн байдаг — нэг нь арьсанд, нөгөө нь үе мөчинд, гурав дахь нь цусны судсанд гэх мэт. Тэгвэл өөрийн биед юу дутагдаж байгааг хэрхэн мэдэх вэ? Хэзээ, алийг нь, яаж хэрэглэвэл жинхэнэ тус болох вэ?
Энэ нийтлэлд коллагений 28 гаруй төрлөөс хамгийн чухал гурав, өөрөөр хэлбэл I, II, III дугаарыг эрдэм шинжилгээний эх сурвалжид тулгуурлан задлан харуулж, Монголын нөхцөлд тохирсон сонголтыг санал болгоно. Мөн молекулын жингийн утга учир, зөв хэрэглэх аргачлалыг мөн тусгасан. Бүх бүтээгдэхүүний цогц харьцуулалтыг бидний Коллагений бүрэн гарын авлага хуудаснаас дэлгэрэнгүй үзэж болно.
01Коллаген гэж юу вэ?
Коллаген гэдэг нь хүний биеийн нийт уургийн 25-30 хувийг эзэлдэг, хамгийн элбэг тархсан бүтцийн уураг. Арьсны гуравны хоёр орчмыг, түүнчлэн яс, шөрмөс, үе мөч, цусны судасны бүрдэл хэсгийг үүсгэдэг. Химийн бүтцийн хувьд гурван гинж хоорондоо ороолдсон (triple helix) онцгой хэлбэртэй бөгөөд энэ нь эд эсэд бат бэх чанар, уян хатан чанарыг зэрэг өгдөг.
Гол асуудал нь нас ахих тусам бие өөрөө коллаген үйлдвэрлэх чадвараа алддаг явдал. Судалгаагаар 25 насны орчмоос жил бүр 1-2 хувиар коллагений нийлэгжилт буурч эхэлдэг нь тогтоогдсон. 40 наснаас хойш энэ бууралт арьсны уян хатан чанар, үений зөөлөн хөдөлгөөн, судасны уян хатан чанарт тодоор мэдрэгдэж эхэлдэг.
Хүний биед одоогоор нэрлэгдсэн 28 орчим төрлийн коллаген байдаг ч, тэдгээрийн 90 гаруй хувийг I, II, III дугаартай гурван төрөл эзэлдэг. Иймд хэрэглэгчид зөвхөн энэ гурвыг сайн ойлгосноор л нөхөн тэжээх бүтээгдэхүүнээ илүү тодорхой сонгож чадна.
02I төрлийн коллаген — Арьс, яс
Хамгийн өргөн тархсан, хамгийн сайн судлагдсан төрөл бол I төрлийн коллаген юм. Энэ нь таны арьсны коллагений 80-90 хувийг, ясны органик бүтцийн үндсэн хэсгийг бүрдүүлдэг. Түүнчлэн шөрмөс, шөрмөсний бүрхүүл, нүдний эвэрлэг бүрхэвчинд ч агуулагддаг.
I төрөл — Бүтцийн үндсэн уураг
Арьсны дерм давхарга, ясны органик матриц, шөрмөсний үндсэн бүрэлдэхүүн хэсэг. Ихэвчлэн загас, үхрийн гаралтай гидролизлэгдсэн пептид хэлбэрээр хэрэглэдэг.
II төрөл — Үе мөчний мэргэшсэн
Мөгөөрс, нугаламын дискний үндсэн коллаген. UC-II буюу задраагүй хэлбэрээр нь дархлааны хариу урвалын аргаар үйлчилдэг. Тахианы өвчүү, үхрийн мөгөөрснөөс гаргаж авдаг.
III төрөл — Цусны судас, арьсны гүн
Цусны судасны хана, дотоод эрхтний бүрхэвчинд байдаг. I төрөлтэй үргэлж хамт оршдог тул нэмэлт бүтээгдэхүүнд ч ихэвчлэн хосолсон хэлбэрээр ордог.
Proksch нарын (2014) хяналттай судалгаагаар өдөрт 2.5 г коллагений пептид 8 долоо хоног хэрэглэсэн бүлгийн арьсны уян хатан чанар статистикийн хувьд ач холбогдолтойгоор сайжирсан нь тогтоогдсон. Энэ төрлийн пептид гэдэсэнд хялбар шингэж, арьсны фибробласт эс хүрч шинэ коллаген нийлэгжүүлэхэд түлхэц болдог.
I төрлийн коллагений хамгийн түгээмэл эх үүсвэр бол загасны коллаген болон үхрийн коллаген. Загасны гаралтай коллаген нь молекулын жин бага, амин хүчлийн бүтцээрээ хүний коллагентай илүү төстэй тул шингэц өндөртэй гэж үздэг.
03II төрлийн коллаген — Мөгөөрс, үе мөч
II төрлийн коллаген нь үе мөчний мөгөөрс, нугаламын хоорондох диск, хамрын мөгөөрсний 50 гаруй хувийг бүрдүүлдэг. I төрлөөс ялгаатай нь эсийн гадаргуугийн матриц буюу гликозаминогликантай нягт холбогддог, ус шингээж үеийг "дэвсгэрлэх" үүрэг гүйцэтгэдэгт оршино.
II төрлийн коллагений хамгийн сонирхолтой онцлог бол undenatured буюу задраагүй хэлбэр (UC-II) юм. Ердийн коллагенийг өндөр температурт задалж пептид болгодог бол, UC-II нь гурван гинжин бүтцээ бүрэн хадгалсан хэвээр байдаг. Bello & Oesser (2006)-ийн тоймд дурдсанаар, дархлааны систем үүнийг "таньж", үе мөчний мөгөөрсний эсрэг явагддаг автоиммун хариу урвалыг зөөлрүүлж чаддаг байна.
Үе мөчний хөшилт, өдрийн сүүлч рүү нэмэгддэг өвдөлт, шат гарах үед өвдөг дотор чимээ гардаг бол — II төрөл танд хамгийн тохирох сонголт. Гэхдээ энэ нь арьсанд шууд нөлөө үзүүлдэггүйг санах хэрэгтэй.
04III төрлийн коллаген — Цусны судас
III төрлийн коллаген нь цусны судасны хана, дотоод эрхтний бүрхэвч, булчинг тойрсон холбогч эдэд гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Онцлог нь энэ төрөл бараг үргэлж I төрлийн коллагентой хамт оршдог — нэг эд дотор хоёул зэрэгцэн ажиллаж, бат бэх байдал болон уян хатан чанарыг тэнцвэржүүлдэг.
Залуу арьсанд III төрлийн коллаген харьцангуй их байдаг ч, нас ахих тусам I төрлийн эсрэг харьцаа нь багасдаг. Энэ өөрчлөлт нь арьс нимгэрч, судасны тор ил харагдаж, хөхөрсөн толбо амархан гарах шалтгаан болдог. Цусны судасны хувьд III төрлийн коллаген дутагдах нь артерийн уян хатан чанарыг бууруулж, цусны даралтад шууд нөлөөлдөг.
Тиймээс бүтээгдэхүүний найрлагад "Type I & III" гэж бичигдсэн байвал энэ нь санамсаргүй давхцал биш, харин биологийн үндэслэлтэй, зорилготой хослол юм. Харин "Type I + II + III" гээд бүгдийг нэг капсулд шахсан бүтээгдэхүүн ихэвчлэн тус бүрийнх нь тун дутуу байдаг тул тун хэмжээг нь тус тусад нь шалгаж үзэх хэрэгтэй.
05Аль төрлийг сонгох вэ?
Аль коллаген тохирохыг таны зорилго л шийддэг. "Аль нь илүү сайн" эсвэл "аль нь илүү үнэтэй" гэсэн асуудал биш — харин зорилготой нийцсэн эсэх нь чухал. Доорх хүснэгт таны хэрэгцээг зөв төрөлтэй холбож өгнө.
| Таны гол зорилго | Тохирох төрөл | Яагаад |
|---|---|---|
| Арьсны уян чанар, үрчлээсийг багасгах | Type I + III | Арьсны дермис давхаргын коллагены 95%-ийг энэ хоёр төрөл бүрдүүлнэ. |
| Үе мөчний өвдөлт, хөшинг | Type II (UC-II) | Мөгөөрсний бүтцийн гол коллаген. Undenatured хэлбэр дархлааны хариуг зөөллөнө. |
| Үсний ноорог, хурц байдал | Type I | Үсний үндэс, хумсны үүсгүүрт гол бүтэц. |
| Цусны судасны эрүүл мэнд | Type III | Артерийн ханыг уян харимхай байлгана. |
| Дасгалын дараах үений сэргэлт | Type I + II | I нь шөрмөс, II нь мөгөөрсний сэргэлтэд тус тусдаа шаардлагатай. |
| Ерөнхий профилактик (30+ нас) | Type I + III | Насжилттай холбоотой ерөнхий хомсдолыг нөхнө. |
Манай дэлгүүрээс Бага молекул бүхий коллаген S нь I+III төрлийн суурьтай, Goodnight Collagen нь үдшийн хэрэглээнд тохируулсан хувилбар болно. Үе мөчний чиглэлд мэргэшсэн Double Care Collagen-д I болон II төрөл хосолсон.
06Молекулын жин яагаад чухал вэ?
Коллаген сонгохдоо төрлөөс гадна анхаарах ёстой хамгийн чухал үзүүлэлт бол молекулын жин. Учир нь хэт том молекул гэдэсэнд шингэхгүй, зүгээр л энгийн уураг шиг задарч алга болдог. Шингэц чадварыг далтон (Da) нэгжээр хэмждэг.
Судалгаагаар 1,000 Da-аас доош жинтэй коллагений пептид нь гэдэсний ханын эсэн дэх пептидийн зөөгч (PEPT1)-ээр дамжин бүтнээрээ шингэх чадвартай болохыг тогтоожээ. Харин 3,000 Da-аас дээш бол шингэц эрс буурдаг. Энэ талаар илүү дэлгэрэнгүйг "Коллаген хэрэглэсэн ч үр дүнгүй байна уу — 6 шалтгаан" нийтлэлээс уншиж болно.
→ Коллаген ихтэй 10 хоол — Молекулын жингийн нууц уншах
Нэг л зүйлийг анхаарах хэрэгтэй: 100 Da хүрэхгүй хэтэрхий жижиг задарсан коллаген нь биологийн идэвхээ алдсан, ердийн амин хүчлийн холимог болчихсон байдаг. Тиймээс 300-1,000 Da орчмын жинтэй коллаген хамгийн зөв тэнцвэрийг өгдөг.
07Коллагенийг устгадаг 4 хүчин зүйл
Зөв нэмэлт сонгосон ч, өдөр бүр коллагенийг устгаж буй хүчин зүйлсийг үл тоомсорловол нийлэгжилт нь задралаас хоцордог. Доорх дөрвөн хүчин зүйл коллагений гурван гинжин бүтцийг молекулын түвшинд устгадаг.
Хэт ягаан туяа (UV)
UV-A / UV-B туяа арьсны фибробластыг идэвхжүүлж, матриксийн металлопротеиназ (MMP-1, MMP-3) ялгаруулахад хүргэдэг. Эдгээр фермент коллагений спираль бүтцийг шууд утгаараа тасалдаг. Нэг цагийн нарлалт хэдэн долоо хоногийн коллагенийг устгаж чадна.
Сахарын гликаци (AGEs)
Цусан дахь илүүдэл сахар коллагений амин хүчилтэй урвалд орж дэвшилтэт гликацийн бүтээгдэхүүн (AGEs) үүсгэдэг. AGEs нь коллагений гинжүүдийг хооронд нь зангидаж хатуу, эмзэг болгодог — энэ нь арьс өтгөрч, үе мөч хөшдгийн нэг шалтгаан юм.
Архаг стресс (Кортизол)
Архаг стрессийн үед ялгардаг кортизол гормон давхар цохилт өгдөг: фибробластын коллаген нийлэгжүүлэх идэвхийг дарангуйлж, нэгэн зэрэг MMP задалдаг ферментийг нэмэгдүүлдэг. Иймд стресстэй үед зөвхөн нэмэлт уух нь ганцаараа хангалтгүй.
Нойрны дутагдал
Гүн нойрны N3 үе шатанд өсөлтийн гормон (GH) хамгийн их ялгарч, фибробластыг коллаген нийлэгжүүлэхэд өдөөдөг. 7 цагаас бага унтдаг хүмүүст GH-ийн оргил түвшин буурч, коллагений цэвэр балансыг сөрөг тал руу түлхдэг.
Задрлыг удаашруулах практик арга хэмжээ
| Хүчин зүйл | Хамгаалах арга | Нэмэлт дэмжлэг |
|---|---|---|
| UV туяа | SPF 30+ өдөр бүр, өвлийн цасан дундаа ч | Витамин C, E антиоксидант |
| AGEs (сахар) | Цагаан гурил, чихэрлэг ундааг хязгаарла | Коллаген пептид + Витамин C |
| Кортизол | Медитаци, байгальд гарах, амрах | Магни, D витамин |
| Нойрны дутагдал | 7–9 цаг тогтмол унта | Glycine (коллагены амино хүчил) |
FAQТүгээмэл асуултууд
Эх сурвалж
- Shoulders MD, Raines RT. Collagen Structure and Stability. Annu Rev Biochem. 2009. — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19344236
- Proksch E, Segger D, Degwert J, et al. Oral supplementation of specific collagen peptides has beneficial effects on human skin physiology. Skin Pharmacol Physiol. 2014. — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24401291
- Bello AE, Oesser S. Collagen hydrolysate for the treatment of osteoarthritis and other joint disorders. Curr Med Res Opin. 2006. — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17076983
- León-López A, Morales-Peñaloza A, et al. Hydrolyzed Collagen — Sources and Applications. Molecules. 2019. — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31817768
Танд тохирсон коллагеноо олоорой
Төрөл, молекулын жин, тун хэмжээ гурвыг нэг дор харьцуулж, өөрийн зорилгод хамгийн тохирох бүтээгдэхүүнээ нэг хуудаснаас сонгоорой.
